Të moshuarit e shëndetshëm në aspektin njohës me nivele të larta të një biomarkeri të quajtur p-tau217 në gjakun e tyre kishin një shans prej 38% më të madh për të zhvilluar shenja të hershme të demencës gjatë pesë viteve, zbuloi një studim i ri. Gjatë 10 viteve, rreziku ishte 78% më i lartë, megjithëse të dhënat nuk ishin aq të forta.
“Ajo që më tregon kjo është se ne me të vërtetë mund të përdorim testet e gjakut p-tau217 në të ardhmen për të qenë në gjendje të kuptojmë rrezikun individual të dikujt për dëmtim njohës”, tha autorja kryesore e studimit Rachel Buckley, një profesoreshë e asociuar e neurologjisë në Shkollën Mjekësore të Harvardit, shkruan CNN.
Tradicionalisht, diagnostikimi i Alzheimerit kërkonte procedura të kushtueshme dhe invazive si skanimet PET ose pulsimet kurrizore. Megjithatë, testet e gjakut që matin nivelet e tau 217 të fosforiluar, ose p-tau217, “parashikojnë fuqimisht” grumbullimin e pllakave ngjitëse të beta-amiloidit në tru, tha Buckley.
Pllakat amiloide, të cilat shkaktojnë inflamacion dhe dëmtojnë komunikimin midis neuroneve, mund të grumbullohen në tru dekada para humbjes së kujtesës ose rënies njohëse – edhe kur njerëzit janë në të 30-at dhe 40-at e tyre.
Ndërsa nivelet e beta-amiloidit rriten në tru, gërshet e proteinave të quajtura tau fillojnë të grumbullohen brenda qelizave të trurit, duke shkaktuar shembjen dhe vdekjen e neuroneve. Në disa sëmundje të tilla si demenca e lobit frontal, e cila dëmton funksionin ekzekutiv në vend të kujtesës, gërshet mund të grumbullohen pa praninë e amiloidit.
Jo të gjithë ata që kanë nivele të larta të amiloidit do të përparojnë në demencë, ashtu si prania e tau në tru nuk dikton dëmtime njohëse më vonë në jetë, tha Buckley.
Analizat e gjakut kanë nevojë për studime shtesë
Rezultatet e studimit, të planifikuara të prezantohen njëkohësisht të mërkurën në Konferencën Ndërkombëtare të Shoqatës së Alzheimerit dhe të botuara në revistën JAMA, rianalizuan rezultatet e gjashtë provave vëzhguese dhe klinike të kryera në Australi, Amerikën e Veriut dhe Japoni. Gati 2,700 të rritur të moshuar pa simptoma të rënies njohëse iu nënshtruan skanimeve të trurit PET dhe testeve p-tau217 në fillim të studimeve dhe u ndoqën deri në 21 vjet.
Megjithatë, hulumtimi është ende në fazat e hershme dhe duhet të përsëritet në studime më të gjera, të cilat përfshijnë njerëz nga “të gjitha sferat e jetës dhe me nivele të ndryshme të sëmundjes”, tha Buckley.