Çfarë mund të ndodhë nëse SHBA-të sulmojnë Iranin? Këta janë 7 skenarët

Ndërkohë që objektivat e mundshme janë relativisht të parashikueshme, pasojat mbeten të paparashikueshme. Nëse nuk arrihet një marrëveshje e fundit me Teheranin dhe presidenti Donald Trump vendos të urdhërojë forcat amerikane të sulmojnë, cilat janë skenarët e mundshëm? 1. Sulme të synuara dhe të sakta, viktima minimale civile, kalim drejt demokracisë Forcat ajrore dhe detare amerikane mund të kryejnë sulme të kufizuara dhe precize ndaj bazave ushtarake të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), njësisë paramilitare Basij, vendeve të lëshimit dhe magazinimit të raketave balistike, si dhe programeve bërthamore iraniane. Në këtë skenar optimist, regjimi i dobësuar rrëzohet dhe Irani kalon gradualisht drejt një demokracie të vërtetë, duke u integruar përsëri me komunitetin ndërkombëtar. Por historikisht, ndërhyrjet ushtarake perëndimore në Irak dhe Libi nuk sollën një tranzicion të qetë demokratik, duke shkaktuar vite pas trazirash dhe dhune. Siria, nga ana tjetër, e cila rrëzoi presidentin Bashar al-Assad pa ndihmën ushtarake perëndimore në 2024, ka pësuar më mirë. 2. Regjimi mbijeton, por moderon politikat Ky mund të quhet “modeli venezuelian”, ku veprim i shpejtë dhe i fuqishëm amerikan lë regjimin në këmbë, por e detyron të ndryshojë politikat e tij. Për Iranin, kjo do të thoshte mbijetesën e Republikës Islamike, e cila nuk do t’i kënaqte shumë iranianë, por do të detyrohej të kufizonte mbështetjen ndaj milicive të dhunshme në Lindjen e Mesme, të ndalonte ose të reduktonte programet bërthamore dhe raketore, si dhe të lehtësonte shtypjen e protestave. Megjithatë, ky skenar konsiderohet relativisht i pamundur. Udhëheqja iraniane ka qëndruar e vendosur dhe e papërkulur për ndryshim për 47 vite. 3. Regjimi rrëzohet, zëvendësohet nga qeverisja ushtarake Ky konsiderohet nga shumë analistë si skenari më i mundshëm. Edhe pse regjimi është i papopullarizuar dhe protestat e njëpasnjëshme e kanë dobësuar, ekziston një strukturë e thellë e sigurisë që mbështet status quo-në dhe nuk ka pasur devijime të rëndësishme nga forcat e sigurisë. Pas një sulmi amerikan, është e mundur që Irani të përfundojë nën qeverisjen e një strukture të fortë ushtarake, kryesisht të përbërë nga figura të IRGC-së. 4. Irani hakmerren duke sulmuar forcat amerikane dhe fqinjët Irani ka premtuar të hakmerret ndaj çdo sulmi amerikan, duke deklaruar se “gishti është mbi shkrepëse”. Edhe pse nuk mund të rivalizojë fuqinë e marinës dhe ajrore amerikane, Irani mund të përdorë raketat balistike dhe dronët, të fshehur në shpella, tunele ose zona malore të largëta. Shtetet arabe në Gjirin Persik, aleatë të SHBA-së, janë të shqetësuar për pasojat e mundshme të një sulmi. Sulmi i vitit 2019 ndaj objekteve të Saudi Aramco, i atribuueshëm një milicie të mbështetur nga Irani, tregoi vulnerabilitetin e fqinjëve arabë. 5. Irani vendos mina detare në Gjirin Persik Kjo është një kërcënim i mundshëm për tregtinë botërore dhe furnizimin me naftë. Strati i ngushtë i Hormuzit është një nyje kyçe për eksportin e lëndëve djegëse dhe gazit natyror. Vendosja e minave nga Irani mund të ndikojë rëndë në tregtinë dhe çmimet e energjisë. 6. Irani fundos një anije luftarake amerikane Një nga skenarët më shqetësues është një “sulm turme” i dronëve dhe anijeve të shpejta, që mund të kapërcejnë mbrojtjen e marinës amerikane. Ndërkohë që ky skenar është i pazakontë, historia tregon se sulme të papritura, si sulmi ndaj USS Cole në 2000, mund të shkaktojnë viktima dhe humbje të mëdha. 7. Regjimi rrëzohet, zëvendësohet nga kaosi Ky është një rrezik real dhe shqetësim për fqinjët e Iranit, si Katari dhe Arabia Saudite. Një luftë civile ose tensione etnike mund të shpërthejnë, duke shkaktuar një krizë humanitare dhe migracioni në një nga vendet më të mëdha të Lindjes së Mesme, me rreth 93 milionë banorë. Kërcënimi kryesor është që presidenti Trump, me forcën e grumbulluar pranë kufijve të Iranit, mund të vendosë të veprojë për të mos humbur fytyrën, duke filluar një luftë pa një fund të qartë dhe me pasojat e paparashikueshme.