Një valë intensive e të nxehtit që ka përfshirë Evropën dhe që vetëm në Francë ka shkaktuar më shumë se 40 viktima është bërë e qëndrueshme dhe e zgjatur për shkak të një fenomeni atmosferik të njohur si “bllokimi i motit”, ose më saktë “bllokimi omega”.
Ky fenomen quhet kështu sepse forma e tij në hartat meteorologjike i ngjan shkronjës së madhe greke omega (Ω). Në thelb, bëhet fjalë për një zonë të fuqishme me presion të lartë dhe ajër të ngrohtë e të qëndrueshëm (anticiklon), e cila mbetet e “ngujuar” midis dy sistemeve me presion të ulët (ciklone) që ndodhen në të majtë dhe në të djathtë të saj.
Kjo situatë bën që kushtet atmosferike të mos ndryshojnë për ditë apo edhe javë të tëra, duke e mbajtur vapën dhe motin e kthjellët të pandërprerë mbi të njëjtat zona.
Si ndodh “bllokimi” i motit
Termi “bllok” i referohet një situate kur një zonë me ajër të ngrohtë dhe me presion të lartë mbetet e palëvizshme dhe e izoluar për një periudhë të gjatë.
Në kushte normale, një rrymë e fortë ajrore në atmosferë, e njohur si rryma e avionit (jet stream), i zhvendos vazhdimisht sistemet e motit nga perëndimi në lindje, duke sjellë ndryshime të rregullta mes diellit dhe reshjeve, siç raporton Reuters.
Por gjatë një bllokimi omega, kjo rrjedhë e zakonshme prishet. Rryma e avionit përkulet në mënyrë të theksuar drejt veriut dhe jugut, duke “izoluar” sistemet e presionit dhe duke i mbajtur ato të ngulitura në të njëjtin vend për ditë ose javë të tëra.
Në kushte të erërave më të dobëta dhe të kontrasteve specifike të temperaturës në atmosferë, formohet ky model i ngadalshëm dhe “i bllokuar” i qarkullimit të motit.
Si pasojë, ajri i nxehtë dhe i qëndrueshëm mbetet për ditë të tëra mbi të njëjtën zonë, duke mos u zhvendosur. Bllokimet omega zakonisht zgjasin nga tre deri në dhjetë ditë, por në raste më ekstreme mund të vazhdojnë edhe për javë të tëra.
Efekti i “kupolës së nxehtësisë”
Në qendër të këtij fenomeni, nën fushën me presion të lartë, moti bëhet jashtëzakonisht i nxehtë dhe i thatë. Presioni i lartë vepron si një “kapak” atmosferik që pengon formimin e reve, duke sjellë një qiell krejtësisht të kthjellët dhe me diell, çka favorizon rritjen e vazhdueshme të temperaturave.
Këto kushte po “pjekin” aktualisht Francën dhe Spanjën, ku temperaturat kanë kaluar 40°C. Ndërkohë, në zonat që ndodhen brenda sistemeve me presion të ulët, të cilat e rrethojnë këtë valë të nxehti nga të dyja anët, ka më shumë gjasa për mot më të freskët dhe me reshje shiu.Një shembull i qartë është Mbretëria e Bashkuar, e cila ndodhet në kufirin mes presionit të lartë dhe ajrit më të ftohtë në veriperëndim. Sipas të dhënave të Shërbimit Meteorologjik Britanik (Met Office), kjo situatë sjell vapë të fortë në jug dhe lindje të vendit, ndërsa në veri dhe perëndim janë regjistruar temperatura më të ulëta dhe reshje shiu.
Një shembull i qartë është Mbretëria e Bashkuar, e cila ndodhet në kufirin mes presionit të lartë dhe ajrit më të ftohtë në veriperëndim. Sipas të dhënave të Shërbimit Meteorologjik Britanik (Met Office), kjo situatë sjell vapë të fortë në jug dhe lindje të vendit, ndërsa në veri dhe perëndim janë regjistruar temperatura më të ulëta dhe reshje shiu.
“Sot Evropa po përjeton valë të të nxehtit që janë 2 deri në 4°C më të nxehta sesa do të ishin pa ngrohjen globale të shkaktuar nga njeriu”, ka shpjeguar Clair Barnes, studiuese për motet ekstreme dhe klimën në Imperial College London.
Si përfundim, kur fenomene natyrore atmosferike si bllokimi omega përkojnë me një klimë tashmë të ngrohur nga ndryshimet klimatike, nxehtësia që krijohet bëhet shumë më intensive dhe dukshëm më e rrezikshme.